ارمغان سلامتی

افرادی که دسترسی بیشتر و نزدیک‌تری به فضای سبز دارند، سلامت عمومی‌شان در سطح مطلوب‌تری است. آن‌هایی که نزدیک به فضای سبز زندگی می‌کنند به احتمال زیاد فرصت‌های بیشتری برای فعالیت فیزیکی و بیرون از خانه گذراندن دارند. قرار گرفتن در معرض انواع گوناگونی از باکتری‌های موجود در نواحی طبیعی و بکر می‌تواند به نفع سیستم ایمنی عمل کرده و از التهاب بکاهد. ما معمولاً وقتی ناخوش می‌شویم سراغ دارو می‌رویم، اما باید بدانیم که قرار گرفتن در محیط‌های سبز و طبیعت، تأثیر غیرقابل انکاری در افزایش میزان سلامت و البته جلوگیری از بیماری‌ها و کمک به درمان آن‌ها دارد.

نقش این تأثیرات مثبت آن‌قدر پررنگ و چشمگیر است که بتوانیم جایگاه بالینی معناداری برایش قائل باشیم.

بهبود حافظه ی کوتاه مدت

در تحقیقاتی که توسط یکی از دانشگاه های معتبر دنیا انجام گرفته، روی تعدادی از دانشجویان یک آزمون مختصر حافظه انجام گرفت و سپس آن ها را به دو گروه تقسیم کردند. گروهی برای پیاده روی در مناطقی مانند باغ ها در نظر گرفته شدند و گروه دیگر به پیاده روی در محیط شهری پرداختند. سپس مجددا از دو گروه آزمون حافظه صورت گرفت و نتایج جالب توجهی به دست آمد.

افرادی که به پیاده روی در باغ ها و در میان درختان پرداخته بودند، 20 درصد بهبود در عملکرد حافظه ی شان نسبت به آزمون اول ملاحظه گردید. اما در افرادی که در مناطق شهری به پیاده روی پرداخته بودند، این بهبود عملکرد دیده نمی شد.

نتایج تحقیقات مشابهی نشان داد در افراد دچار افسردگی، تقویت عملکرد حافظه ی کاری در افرادی که به پیاده روی در طبیعت می پردازند بسیار بیشتر از افرادی است که به پیاده روی در مناطق شهری می پردازند.

تجدید انرژی روانی

محققان معتقدند یکی از عوامل مهمی که سبب می شود تا ذهن از حالت خستگی روانی خود خارج گردد، سپری کردن اوقاتی در خارج از منزل و در دامان طبیعت است. نتایج تحقیقات نشان داده است که انرژی روانی افراد حتی با نگاه کردن به تصاویر طبیعت نیز بهبود پیدا می کند (تأثیری که در تصاویر مناطق شهری وجود ندارد). این نتایج همچنین نشان داده که زیبایی های طبیعی می تواند سبب ایجاد « احساس احترام توأم با ترس و تعجب» (ابهت) باشد که خود این عامل می تواند یکی از بهترین راه ها برای تقویت ذهن و روان باشد.

کاهش استرس

ناراحت و افسرده اید؟ به طبیعت رجوع کنید. تحقیقات نشان می دهد که سطح تولید کورتیزول (هورمونی که اغلب به عنوان نشانه ی استرس شناخته می شود) در دانش آموزانی که برای دو شبانه روز به طبیعت فرستاده شده بودند، در سطح پایین تری نسبت به دانش آموزانی که این مدت را در شهر سپری کرده بودند قرار داشت.

در تحقیق دیگری، دانشمندان پی بردند که هم میزان ضربان قلب و هم سطح کورتیزول در محیط جنگل نسبت به محیط شهری کاهش پیدا می کند. در مناطق پر از استرس (شهرها) ایجاد جنگل و پارک های جنگلی می تواند راه نجاتی برای کاهش سطح تنش ها باشد. در محیط های کاری، وجود یک پنجره با چشم انداز طبیعت می تواند در کاهش سطح استرس کارمندان و افزایش رضایت شغلی موثر باشد.

بهبود سلامت روان

گذراندن دقایقی در خارج از منزل و طبیعت، خصوصا اگر همراه با ورزش و تحرک بدنی باشد می تواند سبب کاهش مشکلات روحی و روانی نظیر اضطراب، افسردگی و غیره شود. البته این قابل پیش بینی است که ورزش و بودن در طبیعت تا حدی بتوانند سبب کاهش استرس شوند.

تحقیقات نشان داده است که پیاده روی در طبیعت (جنگل) می تواند سبب کاهش سطح اضطراب و بهبود خلق و خو گردد. همچنین پیاده روی در فضای باز می تواند به عنوان یک درمان مکمل مفید برای افراد مبتلا به اختلالات افسردگی به حساب آید.

نتایج تحقیقات نشان می دهد که هر محیط طبیعی و سرسبزی می تواند سبب بهبود خلق و خو و افزایش اعتماد به نفس در افراد گردد. «ورزش سبز» می تواند به عنوان یکی از مهم ترین دلایل بهبود عزت نفس در افراد به شمار آید. وجود آب در محیط طبیعی نیز می تواند سبب افزایش قابل توجه اثرات مثبت طبیعت بر سلامت انسان گردد.

بهبود تمرکز

همه ما می دانیم که طبیعت تاثیر مفیدی بر سلامتی انسان دارد و پیاده روی در دل طبیعت می تواند سبب بازیابی انرژی و نشاط شود. در یک تحقیق، توانایی تمرکز افراد شرکت کننده به هم ریخته شد. سپس از عده ای خواسته شد که به پیاده روی در طبیعت بپردازند، از عده ی دیگر هم تقاضا شد تا در محیط شهری پیاده روی کنند و از دسته ی سوم نیز خواسته شد فقط استراحت کنند. پس از بازگشت، ملاحظه شد که گروه طبیعت گرد در یک آزمون کتبی که نیاز به تمرکز داشت، بهترین نتیجه را به دست آوردند.

تحقیقات مشابه نیز همین نتایج را نشان می دهند و حتی دیدن مناظر طبیعی از پنجره ی اتاق نیز می تواند بسیار مفید باشد. اثر طبیعت بر تمرکز آنچنان قوی است که محققان اعتقاد دارند کودکان مبتلا به   عارضهADHD  (بیش فعالی و کم توجهی) تنها با 20 دقیقه حضور در پارک می توانند وضعیت بهتری پیدا کنند. آنها معتقدند که طبیعت می تواند یک عامل امن، ارزان و در دسترس برای کنترل علائم ADHD باشد.

تفکر واضح تر و خلاقانه تر

طبیعت درمانی از هیچ گونه عوارض جانبی برخوردار نیست و به راحتی در دسترس شما قرار دارد. همچنین بدون پرداختن هیچ هزینه ای سبب بهبود عملکرد شناختی (ادراکی) شما می شود.

هنگامی که از دانشجویان یک دانشگاه خواسته شد تا توالی هایی از اعداد را تکرار کنند، ملاحظه شد که عملکرد آنها پس از یک پیاده روی در طبیعت بسیار بهتر و راحت تر شد. این یافته و مطالعات پیش از آن نشان داد که چگونه طبیعت می تواند سبب بهبود و افزایش قدرت تمرکز و حافظه ی انسان شود.

تحقیق دیگری نشان داد، افرادی که چهار روز خود را در طبیعت سپری کرده بودند و به پیاده روی در زمان های مختلف پرداخته بودند، تا 50 درصد در آزمون حل مسئله موفق تر عمل نمودند.

با اینکه نتایج تحقیقات حاکی از وجود یک رابطه ی مثبت بین تفکر خلاقانه تر و گشتن در طبیعت است، اما هنوز برای تعیین اینکه این اثر بیشتر مربوط به کدام عامل است (افزایش قرار گرفتن در معرض طبیعت ، کاهش وابستگی و مواجهه با فناوری و یا عوامل دیگر )، ابهامات فراوانی وجود دارد.

فواید چشمی

در مطالعات بر روی کودکان، نتایج فراوانی در این خصوص به دست آمده که فعالیت در فضای باز، می تواند اثر محافظتی بر روی چشم و کاهش خطر ابتلا به نزدیک بینی داشته باشد. در تحقیقی که با در نظر داشتن 2000 دانش آموز برای دو سال صورت گرفت، محققان متوجه شدند که میان سپری کردن زمان بیشتر در خارج از منزل و شیوع کمتر مشکل نزدیک بینی در کودکان 12 ساله رابطه ی موثری وجود دارد. این تأثیر در دانش آموزانی که زمان زیادی را در منزل و در حال ورزش گذرانده بودند، مشاهده نگردید، لذا این امر نشان دهنده ی آن است که در این گونه موارد، برقراری ارتباط (میان انسان و طبیعت) از فعالیت بدنی موثرتر خواهد بود.

در تحقیقی که بر روی دو دبستان با ضریب نزدیک بینی برابر انجام شد، از دانش آموزان دبستانی خواسته شد تا زمان تعطیلات خود را در فضای باز سپری کنند و از انجام این کار در دبستان دیگر اجتناب گردید. نتایج تحقیقات پس از یک سال نشان داد که میزان نزدیک بینی در دبستانی که تحت کنترل و فاقد فعالیت در فضای باز بوده 17.65 درصد و در دبستان دیگر با فعالیت در فضای باز تنها 8.41 درصد بود.

کاهش التهاب

التهاب یک واکنش طبیعی است که بدن نسبت به تهدیدهایی نظیر عوامل بیماری زا از خود نشان می دهد. اما هنگامی که التهاب در بخش آسیب دیده در حال بهبود یافتن است، این مرحله با طیف گسترده ای از مشکلات نظیر اختلالات خود ایمنی، بیماری التهابی روده، افسردگی و سرطان ارتباط پیدا می کند. ماندن در طبیعت می تواند راهی برای کمک به حفظ و کنترل این حالت باشد.

در تحقیقی نشان داده شد، دانش آموزانی که زمان خود را در جنگل سپری کردند سطح پایین تری از التهاب را نسبت به همتایانی که زمان شان در شهر سپری شد تجربه می کنند. همچنین بیماران سالمندی که برای یک هفته به محیط جنگلی و طبیعی فرستاده شدند، نشانه های موثرتری را در کاهش التهاب و فشار خون از خود نشان دادند.

اثرات احتمالی ضد سرطان

منابع این تحقیق هنوز در مراحل اولیه ی خود قرار دارند، اما مطالعات اولیه نشان می دهد که بودن در طبیعت (بویژه در جنگل) می تواند سبب افزایش تولید پروتئین های ضد سرطان در بدن شود. این افزایش پروتئین می تواند تا 7 روز پس از گشت و گذار نیز در بدن باقی بماند.

مطالعات دیگری نیز نشان داده است که در مناطق با پوشش جنگلی مناسب، میزان مرگ و میر ناشی از انواع سرطان از میزان کمتری برخوردار است. حتی پس از کنترل مصرف دخانیات و وضعیت اقتصادی - اجتماعی، همین نتایج در این مناطق بدست آمد.

تقویت سیستم ایمنی بدن

افزایش فعالیت پروتئین های ضدسرطانی که در بالا به آن اشاره شد، می تواند یکی از دلایلی باشد که در آن بدن با افزایش قدرت دفاعی خود در برابر انواع بیماری ها مقابله کرده و همانطور که تحقیقات نشان می دهد، این افزایش توان سیستم ایمنی بدن در طبیعت و مناطق جنگلی بیشتر است.

در بررسی های انجام گرفته در سال 2010 به این نکته اشاره شده است که طبیعت جنگلی اثر بسیار خوبی بر عملکرد سیستم ایمنی بدن دارد، البته تحقیقات بیشتری در این رابطه مورد نیاز است.

کاهش خطر مرگ زودرس

تحقیقات نشان می دهد که میزان فضای سبز موجود در محیط زندگی افراد، ارتباط موثری با سلامت آنها دارد. این فضای سبز در دسترس، به خصوص در مناطق شهری از اهمیت فراوانی برخوردار است. تفاوت های سطح سلامتی در بین افراد جوامع شهری و روستایی نشان دهنده ی اثرات مفید وجود فضای سبز در محیط زندگی انسان است.

مطالعات دیگری نشان می دهد که میزان مرگ و میر در میان افرادی که در محیط های نزدیک به فضاهای سبز (طبیعت) زندگی می کنند، بسیار کمتر از سایر مناطق است. تحقیقات اخیر نشان می دهد که خطر مرگ ناشی از سرطان، بیماری های ریه و یا بیماری های کلیوی تا 12 درصد کاهش می یابد.

اما به راستی دلایل این ارتباط چیست؟ دانشمندان بر این باورند که عواملی از قبیل رهایی از استرس و خستگی فکری، ترغیب به فعالیت بدنی، تسهیل برقراری روابط اجتماعی و البته کیفیت بهتر هوا، همچنین اثرات مثبت طبیعت بر سلامت روان، همگی می توانند از دلایلی باشند که سبب سلامت کلی افراد و افزایش طول عمر گردند.


منبع: تبیان